Berberowie – „wolni ludzie” z Maroka


Po czym poznać prawdziwego Berbera? To dość częste pytanie. Czasami mam ochotę sobie zadrwić i powiedzieć coś w rodzaju: Po spiczastych elfickich uszach i małych włochatych stopach jak u hobbita. Bo z tymi Berberami to trochę jak z duchami… wszyscy o nich mówią, ale czy ktoś widział prawdziwego Berbera?

Oczywiście co drugi faux guides w marokańskim suku będzie Cię zapewniał, że to właśnie on, jak nikt inny, jest ostatnim na świecie żyjącym okazem prawdziwego Berbera. Nie łykaj tych bzdur. Dziś prawdziwych Berberów już nie ma… Pomijając, że coś takiego jak „Berber czystej krwi” prawdopodobnie nigdy nie istniało. Rasowo i terytorialnie Berberowie nigdy nie tworzyli jednolitego społeczeństwa. Ludność berberska to efekt mieszania się różnych ludów przybyłych w czasach prehistorycznych do Afryki Północnej z Europy i Azji. Są znacznie niżsi od Arabów. Ich karnacja może mieć kolor od białego aż po jasno czarny. Często mają też jasne, błękitne oczy i rude włosy. Kabylowie algierscy i górale marokańscy są wysokimi blondynami. Mozabici algierscy są niscy i mają czarne włosy oraz oczy. Tuaregowie natomiast są wysocy i mają wąskie klatki piersiowe i miednice.

Flaga Berberów

Flaga Berberów

Berberowie to lud nomadów zamieszkujący całą północną część Afryki. W Maroku osiedlali się na przestrzeni kilkunastu stuleci. Ich nazwa pochodzi najprawdopodobniej ze starożytnego Rzymu (barbarzyńca) lub też starożytnej Grecji (obcy). Sami nazywają siebie Imazighen czyli „wolni ludzie”, „ludzie szlachetnego pochodzenia” czy „ludzie wysoko urodzeni” (l.p. Amazigh).

Najwcześniejsze zapiski o Berberach pochodzą z kraju faraonów z 3 tys. r. p.n.e. Wielu Libijczyków (tak nazywano Berberów w Egipcie) zasilało wówczas armię faraona. Natomiast pierwsze państwo Imazighen powstało w III w. p.n.e. i nazywało się Numidia (potem zostało włączone do Imperium Rzymskiego). Berberska struktura plemienna jest obecnie bardzo złożona. Mimo to możemy wyróżnić kilka grup Berberów m.in.:

  • Rifenowie zamieszkujący góry Rif na północy Maroka (mają zazwyczaj ciemne włosy i ciemne oczy),
  • Kabylowie mieszkający na wybrzeżu Morza Śródziemnego,
  • Tuaregowie spotykani na środkowej Saharze,
  • Sanhadża – pasterze prowadzący koczowniczy tryb życia na południu kraju, w środkowym i wschodnim Atlasie Wysokim, Atlasie Średnim i Rifie (mówią dialektem z grupy tamazight),
  • Masmuda prowadzący osiadły tryb życia w zachodnim Atlasie Wysokim i Antyatlasie (mówią dialektem szilha; w XII w. plemię to założyło dynastię Almohadów),
  • Zanata – myśliwi i pasterze z wschodniego Maroka (mówią dialektem zanatijja; założyli w XIII w. dynastię Marynidów).
Mapa plemion berberyjskich

Mapa plemion berberskich

Język jest obecnie jedynym kryterium, dzięki któremu możemy zaliczyć dane społeczeństwo do Berberów, gdyż antropologicznie stanowią oni już tak zróżnicowaną grupę, że nie można mówić o istnieniu jakiejś odrębnej rasy berberskiej. Choć Berberowie posiadają swój własny alfabet, to język ich jest prawie całkowicie językiem mówionym. Aby całkiem nie wymarł, władze Maroka ogłosiły go niedawno jednym z trzech języków urzędowych w Królestwie (obok arabskiego i francuskiego). Niespodziankę sprawił wszystkim również Microsoft, tworząc specjalną wersję Windowsa w języku… właśnie berberskim!

Alfabet berberski

Alfabet berberski

Aktualnie w Maroku jest około 30 proc. Berberów (a raczej potomków Berberów). Wielu Marokańczyków uważa się też za ich potomków. Berberowie nadal mówią kilkoma dialektami i pielęgnują odrębne tradycje kulturowe. Słyną ze swoich rytuałów, silnych związków plemiennych i… muzyki. Już niebawem wielka okazja, by lepiej poznać ich kulturę – Festiwal Nowożeńców w Imilszil!

Berberowie, o czym mało kto wie, mieli swój ogromny wkład w losy świata (również chrześcijańskiego). Spośród Imazighen wywodzi się wielu znanych wojowników, polityków, sportowców i artystów. Wspomnieć tu należy chociażby:

  • Shishonga, który podbił Egipt a jego dynastia rządziła od 943 roku p.n.e. aż do 880 roku p.n.e.,
  • faraona Ramzesa II,
  • Ariusza (twórcę ruchu Arianizmu),
  • Donata, biskupa Kartaginy (twórcę Donatyzmu), którzy doprowadzili do dwóch rozłamów w kościele katolickim,
  • Edith Piaf (jej babcia była Amazigh),
  • Samira Nasri – piłkarza francuskiego pochodzenia kabylskiego,
  • Zinedine Zidane,
  • Karima Benzema

Ha! Oni wszyscy byli Imazighen!

Zobacz także:

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s